Aydınlık Savaşçıları ve Akıncı

Bazı eserler vardır; yalnız yazıldıkları devrin acısını, öfkesini yahut heyecanını taşımazlar. Belli bir coğrafyanın, belli bir halkın, belli bir mücadelenin destanı gibi görünürler; fakat biraz daha derinden bakıldığında, o metnin içinde bir insan tipinin ruh haritası gizlidir. Mütefekkir Salih Mirzabeyoğlu’nun Aydınlık Savaşçıları – Moro Destanı adlı eseri de bu nevîden bir metindir. İlk bakışta Moro Müslümanlarının emperyalizme, işbirlikçi rejimlere ve modern dünyanın iki yüzlü zulüm düzenine karşı verdiği mücadelenin şiir diliyle anlatılmış destanı gibi görünür. Fakat eserin derin damarında yalnız Moro yoktur; Akıncı vardır. Yalnız bir coğrafyanın direnişi değil, bütün zamanlara ve bütün cephelere açılan bir şahsiyet ölçüsü vardır.

Bu yüzden Aydınlık Savaşçıları, Akıncı bahsinin kenarında duracak bir şiir kitabı değil; Akıncı’nın ruhunu, tavrını, çilesini, öfkesini, sabrını, sadakatini ve kurucu hamlesini anlamak için içerden okunması gereken temel metinlerden biridir. Çünkü burada Akıncı, yalnız tarihî bir askerî figür olarak değil; “Mutlak Fikir”e bağlı, zulmün dumanı tüten her yerde ayağa kalkan, insan onurunu, doğruyu, iyiyi, güzeli ve yaşanmaya değer hayatı müdafaa eden bir şahsiyet olarak görünür.

Mirzabeyoğlu’nun şiiri, daha ilk bölümlerden itibaren meseleyi yalnız bir savaş anlatısı olmaktan çıkarır. Kurtuluş Savaşı sonrası yaşanan ihanet duygusunu, emperyalist çizmelerin yerli eller tarafından yeniden giyilmesini, “kiralık düşünceler”in milletin üzerine çökmesini anlatırken, aslında modern çağın temel çürümesini işaret eder:

“Kurtuluş Savaşıyla kurtardıklarımız
birlik oldu birlikte savaştıklarımızla
-bedeli ihanet oldu kanımızın-
kara bir bulut gibi
kapkara düşünceyle
-kiralık düşünceleriyle-
‘giydiler çıkardıkları çizmeleri’
emperyalistlerin.”

Bu mısralar, Akıncı’nın karşısındaki düşmanın yalnız dış işgalci olmadığını gösterir. Düşman, bazen dışarıdan gelen paletli güçtür; bazen içeride onun çizmelerini giyen yabancılaşmış adamdır. Bazen doğrudan zulümdür; bazen de “çağdaş uygarlık”, “barış”, “insan hakları”, “silahsızlanma konferansları” gibi süslü sözlerin arkasına gizlenmiş sahte insanlık dilidir. Şiirin şu ifadesi bu çürümeyi tek darbede görünür kılar:

“gözardı olurken
çürüten, iyiyi, doğruyu, güzeli
çelik örgülü canavar çenesi.”

Burada “canavar” yalnız bir rejim değildir; bir medeniyet biçimidir. İyiyi, doğruyu ve güzeli çürüten, insanı kendi hakikatinden koparan, zulmü hukuk diliyle, işgali barış nutuklarıyla, tahakkümü çağdaşlık iddiasıyla örten bir dünya düzenidir. Akıncı’nın mücadelesi de bu yüzden yalnız askerî yahut siyasî değildir. O, insanı hakikatinden koparan bütün bir çağ düzenine karşı yürüyen insandır.

Şiir, bu çağ düzeninin maskesini de indirir. Zulmün arkasındaki küresel mekanizmayı, emperyalizmin kayıtsız bakışlarını ve milletlerarası kurumların sahte barış söylemini şöyle resmeder:

“Amerikan emperyalizminin
…kayıtsız bakışlar
-dökülen kanı kardeşimin
…ahmak tebessüm
işi var fahişe yüzlü devlerin
-birleşmiş milletler toplantıları
silahsızlanma konferansları
ve anlatmak barış masalları-
cücelerse kuyrukçusu devlerin.”

Bu çizgi, çağ muhasebesinin Akıncı bahsiyle birleştiği yerdir. Çünkü modern dünya, zulmünü yalnız kaba kuvvetle değil, kavramlarla da işletir. “Barış” derken teslimiyet ister. “İnsan hakları” derken Müslüman çocukların parçalanmış göğsünü görmez. “Demokrasi” derken kendi tahakküm düzenini meşrulaştırır. “Uygarlık” derken insanı öz hakikatine yabancılaştırır. Akıncı, işte bu sahte kavram düzenini deşifre eden insandır. Yalnız düşmanın silahını değil, dilini de tanır. Çünkü çağın en büyük işgali, çoğu zaman önce kavramlar üzerinden gerçekleşir.

Aydınlık Savaşçıları’nda Akıncı’nın en belirgin vasfı, yalnız “karşı koyan” değil, “ne için karşı koyduğunu bilen” insan oluşudur. Şiir, bunu “Mutlak Fikir” ve “Mutlak Hâkim” nisbetiyle kurar. Mücadele rastgele bir öfkenin, millî bir hıncın, mahallî bir direnişin veya romantik bir kahramanlık arzusunun neticesi değildir. Kökünde Allah’a kulluk, Mutlak Fikir’e bağlılık ve insanı insan yapan ölçülere sadakat vardır:

“bilemediler yalnız ‘mutlak hakim’e
bağlılığımızı
-yalnız ona kul ona eğileceğimizi-
bilemediler oy
kadın, ihtiyar
genç, çocuk
her can bir siper olup
burç burç
direneceğimizi!..”

Bu mısralar, Akıncı’nın kaynağını açar. Akıncı, başıboş öfke adamı değildir. Sadece zulme kızdığı için yürüyen bir isyan figürü değildir. Onun öfkesi de, sabrı da, savaşı da, fedakârlığı da bir bağlılık içindedir. “Yalnız Mutlak Hâkim’e bağlılık” ölçüsü kurulmadan Akıncı’nın aksiyonu anlaşılmaz. Çünkü bu bağlılık yoksa mücadele, ya intikam duygusuna, ya kavmiyetçi kabarmaya, ya politik hesaplaşmaya, ya da kuru kahramanlık gösterisine dönüşür. Oysa Akıncı’nın yürüyüşü, kulluğun aksiyona inkılâbıdır.

Bu yüzden şiir, iyi ile kötünün savaşını yalnız dünyaya ait bir kavga olarak bırakmaz. Onu zaman sahnesine ve ötesine açar:

“sürüyor; sürecek zaman sahnesinde
iyi ve kötünün başlayan savaşı
ve zafer mutlak iyinin
bu dünya ve ötesinde.”

Burada Akıncı’nın dünya görüşü belirir. Mücadele yalnız günlük zafer ve mağlubiyet hesaplarına sığmaz. İyi ile kötü arasındaki savaş, tarihin içinden geçerek ebedî hesaba bağlanır. Bu bakımdan Akıncı, muvaffakiyeti sadece görünen neticelerle ölçmez. Elbette zafer ister; fakat zaferi yalnız iktidar elde etmek, düşmanı püskürtmek veya bir mevzi kazanmak olarak anlamaz. Asıl zafer, Mutlak İyi’ye nisbetle yürüyebilmek, o yürüyüş içinde şahsiyetini koruyabilmek ve insan olma bedelini ödeyebilmektir.

Aydınlık Savaşçıları’nın Akıncı’ya dair en büyük açılımlarından biri, sabır ile savaş arasındaki bağı kurmasıdır. Modern zihin bu ikisini birbirinden ayırır. Sabır çoğu zaman pasiflik, savaş ise taşkınlık gibi anlaşılır. Oysa şiir, bu sahte ayrımı bozar:

“sabır ve savaş…
savaşla zafer
korkağa kaçıştır sabır
AKINCI’ya savaşta sabır
ve yürekler arındı mı pastan
kılıçlar arındı mı pastan
kördüğümler çözülür.”

Bu mısralar, Akıncı ahlâkının merkezindedir. Sabır, geri çekilmenin bahanesi değildir. Sabır, yükü taşıma kudretidir. Savaş ise ham öfke değildir; ölçüye bağlı hamledir. Akıncı’ya gereken sabır, savaşın içinde sabırdır. Ateş hattında sabırdır. Yürürken sabırdır. Bedel öderken sabırdır. Yalnızlıkta sabırdır. Mağlubiyet ihtimaline rağmen istikametten dönmemekte sabırdır.

Burada “yürekler arındı mı pastan / kılıçlar arındı mı pastan” mısraları ayrıca dikkat ister. Çünkü şiir, dış hamleyi iç arınmadan ayırmaz. Kalbi paslı olanın kılıcı da paslıdır. Nefsi yenemeyen, düşmanı yense bile zaferi kirletir. Akıncı’nın elindeki silahla göğsündeki kalp aynı terbiyeden geçmelidir. Bu, kuru savaşçılığı aşan bir ölçüdür. Akıncı, yalnız dış düşmanı yenen değil; kendi nefsinin pususunu da bilen insandır.

Şiirin devamında sahte fikir ve sahte inanç tipi sert biçimde mahkûm edilir:

“ve fikir dediğin eğer
kaçanın can simidi
kuş tüyünden bir yataksa
öfkeden ıraksa
sığınaksa
ve inanç dediğin
yürüyeni durdurmaksa…”

Bu mısralar, Akıncı bahsinin en temel meselelerinden biriyle birleşir: Fikir, hayattan kaçmanın mazereti değildir. İnanç, yürüyeni durdurmanın bahanesi değildir. Eğer fikir, konforu koruyan bir sığınak hâline gelmişse; eğer inanç, aksiyonu felç eden bir ürkekliğe dönüşmüşse; eğer sabır, korkaklığın dinî kılıfı yapılmışsa, orada Akıncı’dan söz edilemez. Akıncı, fikri “kaçanın can simidi” değil, yürüyenin istikamet ölçüsü bilir.

Bu nokta, bugünün Müslümanları için hayati bir muhasebe kapısıdır. Çünkü çoğu zaman fikir, hakikate göre yaşamak için değil, yaşayamamanın izahını yapmak için kullanılır. İnanç, hayatı dönüştürmek için değil, mevcut hayata katlanmanın psikolojik dayanağı hâline getirilir. Sabır, yürüyüşün iç dirayeti olmaktan çıkar; geri durmanın, susmanın, karışmamanın, bedel ödememenin gerekçesi yapılır. Aydınlık Savaşçıları, bu sahte dindarlık ve sahte fikir adamlığına karşı Akıncı ölçüsünü koyar: Fikir yürütür; inanç eyleme döner; sabır savaşta sabır olur.

Nitekim şiir, bir yerde bu dönüşümü açıkça ilan eder:

“tohum çatladı çürümeden
kıvılcım tutuştu sönmeden
-bakış aşka döndü-
inanç eyleme döndü
mindanao adasından
-başladı ölümsüzlük sınavımız-”

“İnanç eyleme döndü” ifadesi, Akıncı’nın ruh tarifidir. İnanç içte saklanan bir duygu değildir; hayata çıkan, hamleye dönüşen, bedel isteyen bir bağlılıktır. Bu, imanın aksiyona, aksiyonun şahsiyete, şahsiyetin de nizam idealine bağlandığı noktadır. Akıncı, imanını yalnız kalbinde taşıyan değil; onu yürüyüş hâline getiren insandır.

Şiirde bu yürüyüş, geri dönüşsüzlük ölçüsüyle de verilir:

“‘gemileri yakmışız isteyerek
mümkünü yok dönüşümüzün
çizgimize gelen gelsin’
köy köy
dağ dağ
ve şehir şehir.”

Bu mısralar, Akıncı’nın kararlılığını anlatır. Burada romantik bir meydan okuma değil, dönüşsüz bir tercih vardır. Akıncı, bir fikri beğenmiş insan değildir; çizgiye girmiş insandır. Dönüş ihtimalini hesap ederek yürüyen, daha baştan yenilmiştir. Çünkü Akıncı için dava, hayatın kenarında tutulan bir ilgi alanı değil; varlığın merkezidir. “Çizgimize gelen gelsin” sözü, bir çağrıdır; fakat aynı zamanda bir ayrım çizgisidir. Bu çizgiye gelen, bedeliyle gelir. Alkış için değil, omuz vermek için gelir. Seyirci olmak için değil, saf tutmak için gelir.

Aydınlık Savaşçıları’ndaki Akıncı, yalnız erkek savaşçının şahsında da daralmaz. Kadın, ihtiyar, genç, çocuk; herkes kendi yerinde bir siper, bir sadakat, bir bağlılık hâline gelir. Şiirdeki “her can bir siper olup / burç burç / direneceğimizi” ifadesi, mücadelenin bütün bir cemiyet ahlâkı olduğunu gösterir. Bu, çok mühimdir. Çünkü Akıncı yalnız ferdî kahraman tipi değildir. O, bir cemiyetin yeniden doğma iradesidir. Bir şahsiyet ölçüsüdür; fakat bu ölçü yalnız tek tek insanlarda değil, cemiyetin bütün dokusunda karşılık bulmalıdır.

Şiirin ikinci bölümünde bu cemiyet ahlâkı “yeni akıncı” ifadesiyle daha da belirginleşir:

“birinde kabaran öfke sıcaklığı
‘yeni akıncı’ sefere hazır
(bir gül için bin kötüyü yakmalı)
bu ateş hattına çılgın koşu
-ateş hattında sabır-
müjdecisi zaferin…”

Burada “yeni akıncı” ifadesi, doğrudan bugüne açılır. Eski akıncı ile yeni akıncı arasında kopukluk yoktur; fakat şartlar değişmiştir, cephe değişmiştir, çağ değişmiştir. Eski akıncı, devletin serhad ruhunu taşıyan öncüydü. Yeni akıncı ise hakikatin kamusal alandan sürüldüğü, insanın gerçeğe yaban kılındığı, fikirlerin kiralandığı, kavramların tersyüz edildiği bir çağda, Mutlak Fikir’e bağlılıkla yeni bir seferin insanıdır.

Şiir, bu “yeni akıncı”yı yalnız öfke ile değil, “ateş hattında sabır” ile tarif eder. Öfke vardır; fakat başıboş değildir. Hamle vardır; fakat ölçüsüz değildir. Koşu vardır; fakat hedefsiz değildir. Akıncı’nın ateş hattına koşması, kendini tüketme arzusu değil; gül için, yani güzel için, hakikat için, yaşanmaya değer hayat için bedel ödemeye hazır oluşudur.

Bu noktada şiirin “aydınlık savaşçısı” ifadesi Akıncı’nın bir başka yüzünü açar. Aydınlık savaşçısı, karanlıkla kavga eden ama kendisi karanlığa benzemeyen, karanlığa düşmemiş, kapılmamış insandır. Düşmana karşı serttir; fakat sertliği nefsin karanlığından değil, hakikatin aydınlığından gelir. Bu yüzden şiir şöyle der:

“mademki uğrunda döğüşen var
-bu eda, bu tavır, bu koşu
-mademki yeniler sefere hazır
yurdumun da geleceği aydınlık.
gelecek aydınlık ellerinde
aydınlık savaşçılarının.”

“Gelecek aydınlık ellerinde aydınlık savaşçılarının” cümlesi, kuru bir moral cümlesi değildir. Bu, geleceğin hangi insan tipiyle kurulacağını söyleyen kurucu bir hükümdür. Gelecek, konforuna düşkün seyircilerin, hakikati dedikodu malzemesi yapanların, öfkesi çok ama bedeli az olanların, fikri çok ama yürüyüşü olmayanların elinde kurulmaz. Gelecek, aydınlık savaşçılarının elinde kurulur. Yani Mutlak Fikir’e bağlı, sabrı savaşta bilen, inancı eyleme döndüren, içini pastan arındırırken dışta zulme karşı duran insanların elinde…

Aydınlık Savaşçıları, geçmiş ile gelecek arasındaki bağı da son derece kuvvetli kurar. Bir tarafta eski akıncı hafızası, devlet ufku, adalet gölgesi vardır. Şiirde “eski akıncı – dede”nin duası, sadece yaşlı bir mücahidin hüznü değildir; geçmişin bugüne emanet ettiği ruhun konuşmasıdır. O dede, “akınsız” geçen gecenin ağırlığını taşır. Bedeni artık sefere muktedir değildir; fakat duası, hatırası, hasreti ve istikameti cephede dövüşenin arkasındadır.

Şiirde geçmiş devlet hafızası şöyle belirir:

“o, dört bir yana akıncı salan
hissettiren ulaşamadığı yerde
adaletinin gölgesini.”

Bu mısralar, Akıncı’nın tarihî kökünü anlatır. Akıncı, geçmişte sadece sınır boylarında at süren bir savaşçı değildir. O, ulaşamadığı yerde bile adaletinin gölgesi hissedilen bir nizamın öncü kuvvetidir. Bu yüzden Akıncı’yı yalnız tarihî nostaljiye indirgemek onu eksiltir. Akıncı, devletin adalet iddiasının en ileri ucu, medeniyetin serhad hamlesi, nizamın yürüyen öncüsüdür.

Fakat şiir burada nostaljiye düşmez. Hemen ardından büyük kopuşu da görür:

“o ülke bize
biz ona yabancı şimdi.”

Bu, bütün bir medeniyet muhasebesidir. Kendi tarihine, kendi devlet hafızasına, kendi adalet ufkuna, kendi nizam iddiasına yabancılaşmış bir toplumun acısıdır. Fakat şiir bu acıyı ağıta dönüştürmez. Geçmişe kapanmaz. Eski ihtişamı tekrar ederek avunmaz. Geçmişten aldığı ruhu geleceğe doğru yürütür. Çünkü mesele geçmişe hayranlık değil, geçmişin ruhunu bugünün şartlarında yeniden kurucu hamleye dönüştürmektir.

Bu yüzden Aydınlık Savaşçıları’nda Akıncı, eski ile yeni arasında canlı bir bağdır. Eski akıncı hatırası, yeni akıncı seferine dönüşür. Dede duadadır; genç ateş hattındadır. Tarih susmamıştır; yeni bir sefer için konuşmaktadır. Bu, Büyük Doğu–İBDA çizgisinde Akıncı kavramının niçin yeniden diriltildiğini de açıklar. Çünkü Akıncı, yalnız geçmişte kalmış bir yiğitlik unvanı değil; geleceği kuracak insan tipinin adıdır.

Şiirin en mühim taraflarından biri de Akıncı’yı yalnız yıkıcı bir savaşçı olarak değil, yeni insan ve yeni dünya ufkuna bağlı kurucu şahsiyet olarak anlatmasıdır:

“ateş de olsa yürüyecekler
ateşe kalmamak için;
insan olma bedeli için,
iyi için, doğru için, güzel için
yeni bir dünya, yeni insan için
yüzlerinde aydınlığı kurtulmuşluğun.”

Bu mısralar, Akıncı’nın bütün ufkunu özetler. Akıncı, yalnız düşmanı yenmek için yürümez. Sadece toprağı korumak için de yürümez. O, “insan olma bedeli” için yürür. İyi, doğru ve güzel için yürür. Yeni bir dünya ve yeni insan için yürür. Burada “yeni” kelimesi modern anlamda köksüz bir yenilik değildir. Mutlak Fikir’e nisbetle insanın yeniden aslına çağrılmasıdır. Çürümüş, yabancılaşmış, ölçüsünü kaybetmiş, korkuyla ve konforla kuşatılmış insanın yeniden hakikat merkezli şahsiyet hâline gelmesidir.

Bu, Akıncı bahsinin “fikirden medeniyete” uzanan ana hattıyla doğrudan birleşir. Çünkü medeniyet, yalnız kurumlarla kurulmaz. Önce insan gerekir. Yeni dünya için yeni insan gerekir. Fakat bu yeni insan, modern dünyanın “kendini gerçekleştirme” masallarındaki başıboş birey değildir. O, hakikate bağlı, ölçüye razı, bedel ödemeye hazır, sabır ve savaş terbiyesinden geçmiş, içiyle dışı aynı istikamete bağlanmış Akıncı şahsiyetidir.

Şiirin bir başka yerinde bu kurucu ufuk şöyle ifade edilir:

“ne uzlaşma, ne teslim
ne hiçlik
yalnız mutlak fikirde birlik
yalnız mutlak fikrin iktidarı.”

Bu mısralar, Akıncı’nın siyasî ve fikrî ufkunu açık eder. Burada “uzlaşma” reddedilirken kastedilen, gündelik maslahat diliyle yapılan her anlaşma değil; hakikati pazarlık konusu hâline getiren teslimiyetçi zihniyettir. “Teslim” reddedilirken kastedilen, sadece düşmana teslim olmak değil; çağın kavramlarına, konforuna, korkusuna, sahte meşruiyetine teslim olmaktır. “Hiçlik” reddedilirken ise modern insanın mânâsızlık, istikametsizlik ve değersizlik çukuruna düşmesi hedef alınır. Buna karşı şiirin koyduğu ölçü “Mutlak Fikir’de birlik” ve “Mutlak Fikrin iktidarı”dır.

Bu, Akıncı’nın yalnız mücadele eden değil, nizam isteyen insan olduğunu gösterir. O, hakikatin vicdanlarda saklı kalmasına razı olmaz. İnancın özel alana sıkıştırılmasını kabul etmez. İyinin, doğrunun ve güzelin hayattan çekilmesini seyretmez. Çünkü Akıncı için fikir, iktidar fikrinden kopuk değildir. Buradaki iktidar kaba tahakküm değil; Mutlak Ölçü’ye nisbetli hayatın kurulmasıdır. Bir başka ifadeyle Akıncı’nın nihai ufku, Başyücelik idealinde ifadesini bulan İslâmî nizam ve medeniyet iddiasıdır.

Şiir, bu noktada “yaşanmaya değer hayat” ifadesini de doğrudan gündeme getirir:

“ışık sütunlarından kurulur hayat
bilinir ‘yaşanmaya değer hayat’”

Bu mısralar, Akıncı bahsinin merkezî sorularından birine cevap verir: Hangi hayat yaşanmaya değerdir? Modern dünya bu soruya haz, konfor, güç, tüketim ve bireysel tercih diliyle cevap verir. Akıncı ise yaşanmaya değer hayatı Mutlak Fikir’e bağlılıkta, insan olma bedelini ödemekte, iyi-doğru-güzel uğrunda yürümekte ve hakikate nisbetli nizamı kurma cehdinde bulur. Bu yüzden Aydınlık Savaşçıları, Akıncı’yı yalnız savaş meydanında değil, hayatın mânâsı meselesinde de konuşturur.

Şiirde Akıncı’nın yiğitliği de kuru cesaret değildir. Cesaret, nefis terbiyesiyle, sadakatle ve dönmeme ahlâkıyla birlikte verilir. Şiirin şu mısraları, sahte kahramanlık ile hakiki sebat arasındaki farkı gösterir:

“onlar -her biri- cesaretin rengini giyinmiş
onlar şehitler safında yer arayan
onlar tek kalsamda
dönmem diyenler
(dönmemek için
tek kalmayı
bekleyenler değil)”

Parantez içindeki ifade başlı başına bir ahlâk ölçüsüdür. Akıncı, yalnız kalınca dönmeyen insan değildir; dönmemek için yalnızlığı bekleyen gösteriş adamı da değildir. Sadakati rol yapmaz. Yiğitliği seyirciye oynanmış bir tavır değildir. Yalnızlık geldiğinde sebat eder; fakat yalnızlığı kendini parlatmak için istemez. Bu ölçü, bugünün mücadele diline de ciddi bir ikazdır. Çünkü bazen insanlar davayı, kendi yalnızlıklarını yüceltmenin, kendi öfkelerini meşrulaştırmanın, kendi kırgınlıklarını idealleştirmenin aracına dönüştürebilir. Akıncı bu değildir. Akıncı, şahsını değil davayı büyütür.

Aynı damarın devamında şiir şöyle der:

“onlar hıncını savaşta bileyenler
nefsini yenen
savaştan dönmeyenler.”

Burada hınç, başıboş bir kin değil; zulme karşı haklı öfkenin ölçü içinde bilenmesidir. Nefis yenilmeden savaş sahihleşmez. Bu yüzden Akıncı’nın savaşı aynı zamanda kendi içine karşı savaştır. O, düşmana karşı yürürken nefsin pususuna düşmemek zorundadır. Şiirin “düşmesin nefsin pususuna” duası da bu yüzden çok mühimdir. Akıncı’nın en büyük tehlikesi yalnız düşman değildir; kendi nefsinin davayı kirletmesidir.

Aydınlık Savaşçıları’nda çocuk figürü de Akıncı ruhunun cemiyet çapındaki bedelini gösterir:

“oyuncak tanımadan tüfeği tanıdı
kurşunu tanıdı
gerçek dostu
düşmanı tanıdı
konuşamadan öğrendi
özgürlüğün ne olduğunu
yürümeden daha ölümü tanıdı
çocuklarımız.”

Bu mısralar romantik bir kahramanlık güzellemesi değildir. Bir zulüm çağında çocukların bile hakikat ile düşmanlık arasındaki çizgiyi erken yaşta öğrenmek zorunda kalmasının acı ifadesidir. Modern dünyanın “insan hakları” nutuklarının kimler için işlediğini, kimler için işlemediğini gösterir. Şiir bunu açıkça söyler:

“öğrendiler onlar için olmadığını
insan hakları beyannamesinin
öğrendiler birleşmiş milletler
domuzlar diktatoryasını
ve tanıdılar parçalanmış göğüslerinde
annelerinin
çağdaş uygarlığın sırtlan yüzünü.”

Bu sertlik, şiirin öfkesini anlamak için önemlidir. Aydınlık Savaşçıları’nın dili yer yer keskindir; çünkü karşısındaki dünya da zalim, ikiyüzlü ve acımasızdır. Fakat bu sertlik, basit bir küfür dili olarak değil, çağın yalanını yırtan bir öfke olarak okunmalıdır. Akıncı ruhunda merhamet kadar hınç, sabır kadar savaş, dua kadar hesap sorma vardır. Bu öfke yumuşatılıp zararsız hâle getirildiğinde, şiirin taşıdığı hesap sorma şuuru da zayıflar. Fakat bu sertlik goygoya, slogan kabalığına veya nefsanî taşkınlığa dönüştüğünde de Akıncı ölçüsü kaybolur. Esas olan, haklı öfkeyi Mutlak Fikir’e bağlı bir istikamet içinde tutabilmektir.

Şiirin üçüncü bölümünde Akıncı çağrısı Anadolu’ya yönelir:

“sen! anadolunun sahibi
sen! beklenen
sen! kurtulacak
ve kurtaracak olan
duy milyonlarca hasretin sesini
sen eryürek nasipli
beklenen sensin
özlenen sensin
gözlenen sen…”

Bu mısralar, Aydınlık Savaşçıları’nı Moro destanı olmaktan çıkarıp doğrudan tarihî mesuliyetimize bağlar. Moro, uzak bir coğrafya değildir artık; bizim aynadaki yüzümüzdür. Türkistan, Kırım, Azerbaycan, Ortadoğu, Eritre ve bütün mazlum coğrafyalar, aynı ruh haritasının cepheleridir. Akıncı, yalnız kendi mahallesinin, kendi şehrinin, kendi milletinin dar menfaatleriyle sınırlı insan değildir. O, İslâmî dünya görüşünün cihanşümul ufkunu taşır. Bu yüzden şiirde “sen oradan kıracaksın zinciri / ben buradan” denir. Zincir farklı yerlerden kırılır; fakat dava birdir.

Bu noktada Akıncı’nın vatan anlayışı da genişler. Vatan yalnız toprak parçası değildir; hakikatin yaşanacağı, insanın insan olarak kalacağı, iyinin-doğrunun-güzelin müdafaa edileceği bütün cephelerdir. Şiirdeki şu mısralar bu genişliği taşır:

“her cephesi bir vatan
-başağa gelişen tohum-
her cephesi bir bütün.”

Bu, Akıncı’nın medeniyet ufkudur. Her cephe bir vatandır; çünkü hakikat her cephede müdafaa ister. Aile bir cephedir. Eğitim bir cephedir. Fikir bir cephedir. Sanat bir cephedir. Siyaset bir cephedir. İktisat bir cephedir. Sağlık, hukuk, şehir, kültür, dil, ahlâk, gençlik; hepsi bir cephedir. Akıncı, sadece meydanda çarpışan değil, hayatın bütün cephelerinde Mutlak Fikir’e bağlı bir yürüyüş kurmaya çalışan insandır.

Aydınlık Savaşçıları’nın Akıncı bahsindeki asli kıymetlerinden biri de budur: Akıncı’yı sadece kahramanlık figürü olmaktan çıkarır; onu bütün cepheleriyle bir medeniyet mücadelesinin insanı hâline getirir. O, yalnız kılıç tutan değil, ölçü tutan insandır. Yalnız koşan değil, istikamet kuran insandır. Yalnız ölen değil, yaşanmaya değer hayatı mümkün kılmak için yaşayan insandır. Yalnız yıkan değil, “ışık sütunlarından” hayat kurmaya talip olan insandır.

Bu sebeple Akıncı kavramı, Aydınlık Savaşçıları’nda üç temel mânâ hâlinde belirir.

Birincisi, Akıncı sadakat insanıdır. Mutlak Hâkim’e bağlıdır. Kula kulluğa karşıdır. Yalnız Allah’a eğilmeyi bilir. Bu bağlılık onun bütün tavrının kaynağıdır.

İkincisi, Akıncı savaş ve sabır insanıdır. Sabır onda kaçış değil, hamlenin iç dirayetidir. Savaş onda taşkınlık değil, ölçülü bağlılığın aksiyonudur. “Akıncı’ya savaşta sabır” mısrası bu yüzden bütün bir ahlâk sistemidir.

Üçüncüsü, Akıncı kurucu insandır. Yeni insan ve yeni dünya için yürür. İyi, doğru ve güzel için yürür. Yaşanmaya değer hayatı mümkün kılmak için yürür. Mutlak Fikir’in iktidarını yalnız siyasî bir slogan olarak değil, hayatın bütün cephelerinde ölçünün hâkimiyeti olarak anlar.

Bu üç mânâ birleştiğinde Aydınlık Savaşçıları’ndaki Akıncı, fikirden medeniyete uzanan kurucu şahsiyet ölçüsünü tamamlayan canlı bir ruh hâlinde belirir. Çünkü burada fikir yalnız düşünce değildir; aksiyona dönmüş fikirdir. Aksiyon yalnız hareket değildir; Mutlak Fikir’e bağlı harekettir. Medeniyet yalnız kurum değildir; bu bağlılığı şahsiyetinde taşıyan insanların kurduğu hayat nizamıdır.

Bugün Akıncı’dan söz ederken onu yalnız gençleri heyecanlandıracak bir kahramanlık sembolüne indirgemek büyük eksiklik olur. Aynı şekilde onu yalnız siyasî bir hareketin adı gibi okumak da eksikliktir. Aydınlık Savaşçıları gösterir ki Akıncı, çağın karanlığına karşı aydınlık savaşçısıdır; fakat bu aydınlık, romantik bir iyimserlik değildir. Çileden, kandan, sabırdan, savaştan, duadan, ihanetten, yalnızlıktan ve dönmemekten süzülmüş bir aydınlıktır.

Akıncı, “yas tutanımız yok, akıncıyız” diyebilecek kadar metindir; fakat bu metanet taşlaşma değildir. Acıyı inkâr etmez, fakat acıya teslim olmaz. Şehidi bilir, yetimi bilir, zulmü bilir, parçalanmış göğüsleri bilir; fakat bütün bunları sızlanmanın değil, yürüyüşün malzemesi hâline getirir. Çünkü o, karanlığın karşısında yalnız yakınan değil, meşaleyi tutuşturan insandır.

Şiirin şu mısraları bu bakımdan Akıncı’nın çağ karşısındaki vazifesini özetler:

“ey karaya bulanmış çağ
ey marcoslar doğuran çağ
-insanı gerçeğe yaban kılınmış-
tutuşturduk
buradan da
meş’alemizi
yüzün ağartmaya geldik.”

“Yüzün ağartmaya geldik” ifadesi, Akıncı’nın varlık sebebidir. O, yalnız karanlığı lanetlemeye gelmez; çağın yüzünü ağartmaya gelir. İnsan gerçeğe yaban kılınmışsa, onu yeniden hakikate çağırmaya gelir. İyi, doğru ve güzel çelik örgülü canavar çenesinde çiğneniyorsa, onları yeniden insan hayatının merkezine koymaya gelir. Kula kulluk düzenleri kurulmuşsa, yalnız Mutlak Hâkim’e kulluğun hürriyetini hatırlatmaya gelir.

Bu yüzden Aydınlık Savaşçıları, Akıncı bahsinde yalnız edebî bir zenginlik olarak değil, ruhu tamamlayan asli bir damar olarak yerini alır. Çünkü Akıncı, fikirden medeniyete uzanan yürüyüşün insanıdır. Aydınlık Savaşçıları ise bu insanın şiir içindeki kanını, ateşini, öfkesini, duasını, sabrını ve sefer çağrısını verir. Bir yerde kavram neyi tarif ediyorsa, şiir onun ruhî ve aksiyoner karşılığını gösterir.

Neticede Akıncı, Büyük Doğu–İBDA fikriyatının insan planındaki yürüyüşüdür. Aydınlık Savaşçıları ise bu yürüyüşün destan dilidir. Biri kavramı kurar, diğeri kavramın kanını dolaştırır. Biri insan tipini tarif eder, diğeri o insanın ateş hattındaki sesini duyurur. Biri medeniyet ufkunu gösterir, diğeri o ufka yürüyenlerin yüzündeki aydınlığı anlatır.

Bunun için Akıncı, yalnız geçmişin serhad eri değildir. Akıncı, “o zaman bu zamandır.” Zulmün dumanı tüten yerde, insanın gerçeğe yaban kılındığı çağda, iyinin-doğrunun-güzelin çiğnendiği düzende, hakikatin kamusal hayattan sürüldüğü yerde Akıncı yeniden doğar. Çünkü Akıncı bir tarih unvanı olmaktan önce bir ruh hâlidir; bir bağlılık, bir sefer, bir ölçü, bir insan olma bedelidir.

Ve bu yüzden son hüküm açıktır:

Akıncı, Aydınlık Savaşçısı’dır.

Karanlık çağın karşısında Mutlak Fikir’e bağlı insan…

Sabırla savaşan, savaşta sabreden insan…

Yalnız kalınca dönmeyen, fakat yalnızlığı gösteriye çevirmeyen insan…

Nefsini yenmeden düşmana yürümeyen insan…

İnancı eyleme döndüren insan…

İyi için, doğru için, güzel için, yeni bir dünya ve yeni insan için yürüyen insan…

Yaşanmaya değer hayatın kavgasını veren insan…

Ve geleceğin, ancak böyle insanların ellerinde aydınlık olacağını bilen insan.