Bağımsız Denetçi Olabilmenin Şartları

a) Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilgiler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokullardan veya denkliği Yükseköğretim Kurulunca tasdik edilmiş yabancı yükseköğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olması veya diğer öğretim dallarından lisans seviyesinde mezun olmakla beraber bu fıkrada belirtilen bilim dallarından en az lisansüstü seviyesinde diploma almış olması,
b) Meslek mensubu olması,
c) Türkiye’de yerleşik olması,
ç) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunması,
d) Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen uygulamalı mesleki eğitimi tamamlamış olması,
e) Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde belirtilen denetçilik sınavında başarılı olması,
f) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış veya hükmün açıklanması geri bırakılmış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşısuçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyeti olmaması,
g) Faaliyet izninin daha önce Kurum tarafından iptal edilmemiş olması,
ğ) Bağımsız denetim mesleğinin gerektirdiği şeref ve haysiyete uymayan bir durumunun bulunmaması, olumsuz bir itibara sahip olmaması, şartlarını taşıması gerekir.
4 şekilde yetkilendirme yapılmaktadır.
Gerek 6102 sy. TTK, Gerek 660 sy KHK ne göre, Meslek Mensubu olmadan bağımsız denetçi olunmaz.(SMMM-YMM)
Bağımsız Denetçi belgeleri 4 tür uygulama ile Meslek mensuplarına verilmektedir.
26.12.2012 tarihi itibari ile 15 yıl Mesleki Tecrübeye sahip meslek mensupları Geçiş Dönemi Eğitimlerini ve Sınavlarını tamamlayarak Sorumlu Bağımsız Denetçi unvanına sahip olurlar. Bu meslek mensupları Uygulamalı eğitimden muaftırlar. (Staj’dan) Sorumlu Denetçi Unvanına sahip olurlar.
Geçiş döneminde 10 yıl dan fazla 15 yıldan az Mesleki Tecrübeye sahip meslek mensupları 1 Yıl Uygulamalı Eğitim Yapacaklardır.
Geçiş döneminde 10 yıldan az Meslek Mensupları ise 2 yıl Uygulamalı eğitim yapacaklardır.
3 yıl Uygulamalı Mesleki eğitim süresi şartı vardır.
3568 sayılı Kanun uyarınca meslek mensuplarınca yapılan staj süresinin bir yılı uygulamalı eğitimden sayılır.
Diplomasının ibraz edilmesi şartıyla iktisat, maliye, işletme, muhasebe, finansman, denetim ve vergi ile ilgili alanlarda lisansüstü eğitim görenlerin bu eğitimde geçen sürelerinin bir yılı uygulamalı eğitimden sayılır.

Bağımsız denetçi olmak için 10-15 yıllık mesleki tecrübe gerekmiyor. En kısa süre şu şekilde olabilir.
– SMMM lik stajının bağımsız denetçi/denetim kuruluşunda yapılması ve
– SMMM’lik sınavı ile birlikte yada öncesinde “Bağımsız Denetçilik” sınavında başarılı olan bir kişi SMMM olur olmaz (3 yılda) bağımsız denetçi olabilir.(Sorumlu denetçi olabilmek için mesleki tecrübe gerekir.)
Mesleki Tecrübe nasıl hesaplanmaktadır.

Mesleki tecrübe süresi, mesleki faaliyetlere başlandığı tarihte başlar ve mesleki faaliyetlerde geçirilen süreyi kapsar. Bu sürenin hesabında,
a) 3568 sayılı Kanun kapsamındaki staj ve stajdan sayılan hizmetler ile aynı Kanun uyarınca mesleki faaliyetlerde bulunulan süreler,
b) Bağımsız denetimde geçirilen süreler,
c) 3568 sayılı Kanun çerçevesinde tasdik ve vergi denetimi hizmetlerinde geçen süreler
ç) 3568 sayılı Kanunun md.6/2’de yer alan kamu kurumlarında denetim yetkisini haiz olanların kamuda geçirdikleri süreler,dikkate alınır.
4 yılı aşmamak üzere, Yönetmeliğin 14/1-a bendinde belirtilen lisans veya lisansüstü eğitim süreleri ilave edilir.
Kısaca Mesleki tecrübede Fiili olarak mesleki faaliyetlerden geçirilen süreler baz alınmaktadır. Meslek Mensubu olduktan sonra mesleki faaliyete Bağımlı ve Bağımsız olarak ara verilen süreler mesleki tecrübeden sayılmaz Sadece 1 yıllık süre mücbir sebep olarak kabul edilir fazla ara verilen süreler kabul edilmez.
Mesleki Tecrübe Hesaplandırılmasında bazı Örnekler
Soru 1) 01.08.1997 – 31.07.2003 tarihleri arası Serbest Muhasebecilik Stajı yapmış, 06.01.2004 tarihinde Serbest Muhasebeci olarak mesleki faaliyete başlamış, 2003 – 2009 yılları arası Lisans Seviyesi üniversite’den mezun olmuş, 05.10.2010 tarihinde Geçiş eğitimlerinden faydalanarak S.M.M.M. müşavir olmuş ve Mesleki faaliyete hiç ara vermemiş bir meslek mensubunun mesleki faaliyet süresi ne kadardır.
a-) 1997-2003 yılları arasında 6 yıl Staj Süresinin tamamı mesleki Tecrübe olarak kabul edilmektedir.
b-) Yönetmenliği yayınlandığı tarih olan 26.12.2012 tarihinde Mesleki faaliyet süresi ise 06.01.2004 tarihinden 26.12.2012 tarihine kadar olan süre (26.12.2012 tarihinden sonraki süreler hesaplamaya dahil edilmeyecek) 8 yıl 11 ay 20 gündür.
c-) Lisans seviyesinde üniversite eğitim’de eğitim süresi her ne olursa olsun 4 yıldır.
Toplam Mesleki Eğitim Süresi 6 yıl Staj + 8 yıl 11 ay 20 gün Mesleki Faaliyet + 4 Yıl ünüversite = 18 yıl 11 ay 20 gün dür.
15 yıllık mesleki tecrübeye sahip olduğu için Uygulamalı Mesleki Eğitimden muaftır. Geçiş eğitimlerini ve Sınavlarını tamamlayarak Sorumlu Bağımsız Denetçi olabilecektir.
Soru 2) 01.08.1997 – 31.07.2003 tarihleri arası Serbest Muhasebecilik Stajı yapmış, 06.01.2004 tarihinde Serbest Muhasebeci olarak mesleki faaliyete başlamış, 2003 – 2009 yılları arası Lisans Seviyesi üniversite’den mezun olmuş, 05.10.2010 tarihinde Geçiş eğitimlerinden faydalanarak S.M.M.M. müşavir olmuş ve Mesleki faaliyete 5 yıl ara vermiş bir meslek mensubunun mesleki faaliyet süresi ne kadardır.
a-) 1997-2003 yılları arasında 6 yıl Staj Süresinin tamamı mesleki Tecrübe olarak kabul edilmektedir.
b-) Yönetmenliği yayınlandığı tarih olan 26.12.2012 tarihinde Mesleki faaliyet süresi ise 06.01.2004 tarihinden 26.12.2012 tarihine kadar olan süre (26.12.2012 tarihinden sonraki süreler hesaplamaya dahil edilmeyecek) 8 yıl 11 ay 20 gündür. 5 yıl ara verdiği için. Mesleki Tecrübesi 3 yıl 11 ay 20 gündür.
c-) Lisans seviyesinde üniversite eğitim’de eğitim süresi her ne olursa olsun 4 yıldır.
Toplam Mesleki Eğitim Süresi 6 yıl Staj + 3 yıl 11 ay 20 gün Mesleki Faaliyet + 4 Yıl ünüversite = 13 yıl 11 ay 20 gün dür.
15 yıllık mesleki tecrübeye sahip olmadığı için Geçiş döneminde 1 yıl Uygulamalı Mesleki Eğitim yapacaktır.
Meslek Mensupları Uygulamalı Mesleki Eğitimler için büro kapatmalarına gerek bulunmaktadır. Bürolarında ve mevcut işlerinde mesleklerini icra ederken de UME yapabilirler. Bordrolu çalışmalarına gerek bulunmazken sadece Denetimlere katılmak ve bunu belgelendirmeleri gerekmektedir.
Sonuç olarak; Bağımsız Denetçi olabilmenin başlıca şartlarından bir tanesi SMMM ve YMM olmaktır. YMM ve SMMM olmadan sınavlarına girilebilir sınav şartları yerine getirilebilir ve daha sonra meslek mensubu olunca da uygulamalı eğitim şartı yerine getirilip meslek mensubu olunabilir. Meslek mensubu olduktan sonra 3 yıl içinde bağımsız denetçi olabilirsiniz. Sorumlu Denetçi olmak için ise mesleki tecrübe şartı devam eder. Bu gün itibari ile ülkemizde 15 yıllık mesleki tecrübeye sahip, bağımsız denetçilik eğitimlerini ve sınavlarını tamamlayan KGK tarafından onaylanmış SMMM ve YMM sayısı 4102 kişidir.